Sahilde Kafka

Sahilde Kafka'yı epey bir zaman önce okumuştum, ancak son günlerde tekrar Haruki Murakami okumak istediğimi fark ettim. Bu his, bu kitabı hiç yorumlamadığımı hatırlattı bana. Şimdi, biraz gecikmiş de olsa, bu büyüleyici ve tuhaf deneyimi anlatmaya çalışacağım.

Büyülü gerçekçiliğin zirvesi. Sahilde Kafka için aklıma gelen ilk tanım bu. Murakami’nin dünyasına ilk kez bu kitapla adım attım ve açıkası ne beklemem gerektiğine dair en ufak bir fikrim yoktu. İnternetteki övgülerin sayısı belli değildi, ancak bu kadarını tahmin edemezdim. Kitabı okurken pek çok kez “Ben ne okuyorum böyle?” diye düşündüm. Ama tam da bu belirsizlik, beni her seferinde bir sonraki sayfaya taşıdı ve Murakami’nin alışılmadık dünyasına doğru daha da derinlere çekti.

Tabii kitap kolay bir okuma süreci sunmuyor. Özellikle bazı sahneler benim için fazlasıyla zorluydu. Bir kedi sever olarak, meşhur Johnnie Walker sahnesi beni kitabı sonsuza dek kapatmaya itebilirdi. Fazlasıyla grafik, rahatsız edici ve iz bırakacak kadar sertti. Ancak kitabın büyülü atmosferi beni bırakmama engel oldu. Murakami’nin sürrealizmi duygusal bir derinlikle harmanlama yeteneği, hem rahatsız edici hem de dokunaklı bir şekilde etkileyici.

Bu roman, aslında bir kendini keşif hikayesi. Bir yanda geçmişinden kaçan Kafka adında, sorunlu bir on beş yaşındaki çocuk var. Diğer yanda ise dünyayla sihirli bir bağı olan, okuma-yazma bilmeyen yaşlı bir adam, Nakata. Biri ileriye bakarken, diğeri geriye dönüyor. Birinin geleceği parlak, diğerinin geçmişi karanlık. Bu iki ayrı hikaye, görünmez bir iplikle birbirine bağlanıyor.

Murakami’nin üslubu, durmadan kıyıya vuran dalgalar gibi. Fikirler, duygular ve düşünceler size doğru akıp geliyor. Önce bu dalgalara karşı koymaya çalışıyorsunuz, anlamaya çabalıyorsunuz, ama sonunda pes ediyorsunuz. İşte büyü tam da o an başlıyor. Bir paragrafta kaderi sorgularken, bir sonraki paragrafta kusurlardan bahsediyor. Ama bunu öyle bir ritimle yapıyor ki, tüm bu kaosun içinde büyüleniyorsunuz.

Zaman, hafıza ve aşk... Murakami’nin karmaşık hikayesini bir arada tutan başlıca temalar bunlar. Özellikle zaman kavramı kitapta sıkça işleniyor: geçiciliği, anılarla olan ilişkisi ve kimliğimizi nasıl şekillendirdiği. Şöyle yazıyor: “Çoğu şey zamanla unutulur... Ama yine de, ne kadar zaman geçerse geçsin, unutmamızın mümkün olmadığı şeyler vardır.” Bu cümle, kitabın özünü özetliyor diyebilirim.

Geçmiş bize kökler sunar, gelecek olasılıklarla doludur ve şu an—yani yürüdüğümüz fırtına—bizi değiştirir. Bu kitap, dönüşümle ilgili. O metaforik fırtınanın içine adım atmak, onun içinde kaybolmak ve sonunda tamamen değişmiş bir şekilde çıkmakla ilgili. Hem acı verici hem kafa karıştırıcı hem de inanılmaz derecede güzel.

Sahilde Kafka kolay bir kitap değil. Karmaşık, garip ve zaman zaman açıklanması neredeyse imkansız. Ama işte tam da bu yüzden etkileyici. Murakami kurallara uymuyor; yazıları rüya ile gerçeklik, mantık ile kaos arasında bir diyalog gibi. Onun eserlerini tam olarak anlamak değil, deneyimlemek gerekiyor. Çünküz hiçbir inceleme—bu yazı dahil—Murakami’yi okumanın nasıl bir şey olduğunu tam anlamıyla anlatamaz.

Bu kitap beni çok düşündürdü ama hâlâ her şeyini ifade edebildiğimi söyleyemem. Belki de mesele bu. Bazı şeyler açıklanmak için değil, hissedilmek içindir.

Eğer Sahilde Kafka’yı okumadıysanız, mutlaka bir şans verin. Garip, karmaşık ve unutulmaz—bir Murakami kitabının olması gerektiği gibi.